Çin’in Afrika’ya Sıfır Gümrük Hamlesi: Kim Kazanacak, Kim Kaybedecek?

Çin’in Afrika’ya Sıfır Gümrük Hamlesi: Kim Kazanacak, Kim Kaybedecek?

Çin, diplomatik ilişki kurduğu 53 Afrika ülkesinden ithal edilen ürünlerde tüm gümrük vergilerini kaldırma kararıyla küresel ticarette dengeleri etkileyecek stratejik bir adım attı. Mayıs 2026’da yürürlüğe girmesi beklenen uygulama, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik sonuçlar da doğuracak.

1. Afrika Ekonomileri İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu karar, özellikle hammadde ve tarım ihracatına dayalı Afrika ekonomileri için benzersiz bir pazar erişimi anlamına geliyor.

Olası kazanımlar:

• Afrika ülkeleri, dünyanın en büyük ithalat pazarlarından biri olan Çin’e vergisiz giriş elde edecek
• Tarım ürünleri, madenler ve yarı işlenmiş mallarda rekabet avantajı sağlanacak
• Yerel üretimin ve ihracat kapasitesinin artmasıyla istihdam ve döviz geliri yükselecek

Ancak riskler de var:

• Afrika’nın Çin’e tek yönlü bağımlılığı derinleşebilir
• Katma değeri düşük ürün ihracatı kalıcı hâle gelirse sanayileşme gecikebilir

Bu nedenle uzmanlar, sıfır tarife avantajının yerel sanayi politikalarıyla desteklenmemesi hâlinde uzun vadede dengesizliğe yol açabileceği görüşünde.

2. Çin Ne Kazanıyor?

Bu adım, Çin açısından bir “ticari jestten” çok daha fazlası.

Stratejik hedefler:

• Afrika’da ABD ve AB etkisine karşı ekonomik nüfuz artırımı
• Kritik madenler ve tarım ürünlerinde uzun vadeli arz güvenliği
• Küresel Güney’de “adil ticaret ortağı” imajının güçlendirilmesi

Özellikle Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Çin’in Afrika’daki altyapı yatırımlarıyla bu ticaret hamlesi birlikte okunduğunda, ortaya çok katmanlı bir ekonomik-siyasi entegrasyon çıkıyor.

3. Türkiye Açısından Olası Etkiler

Bu gelişme Türkiye için hem risk hem de fırsat barındırıyor.

 Riskler

    •    Türkiye’nin Afrika’ya ihraç ettiği bazı ürünler (tekstil, gıda, yarı mamul sanayi ürünleri), Çin-Afrika ticaretinin derinleşmesiyle rekabet baskısı altına girebilir

    •    Çin mallarının Afrika üzerinden dolaylı ticaretle üçüncü pazarlara yönelmesi, Türkiye’nin pazar payını daraltabilir.

 Fırsatlar

    •    Türkiye, Afrika ülkeleriyle üçlü işbirliği modelleri (Türkiye–Afrika–Çin) geliştirebilir

    •    Türk firmaları Afrika’da üretim ve işleme yatırımları yaparak Çin pazarına dolaylı erişim sağlayabilir

    •    Lojistik, müteahhitlik ve tarım teknolojileri alanlarında Türkiye’nin tecrübe avantajı öne çıkabilir.

Bu bağlamda, Türkiye’nin Afrika politikasını yalnızca diplomatik değil, ticaret ve sanayi eksenli yeniden konumlandırması kritik önem taşıyor.

4. Küresel Ticaret Dengeleri Değişiyor mu?

Bu karar, küresel ticarette üç önemli eğilimi güçlendiriyor:

    1.    Batı-merkezli ticaret düzenine alternatif bloklar oluşuyor
    2.    “Serbest ticaret” söylemi, jeopolitik araç hâline geliyor
    3.    Küresel Güney ülkeleri, büyük güçler arasında stratejik pazarlık alanı kazanıyor.

Bu yönüyle Çin’in Afrika hamlesi, sadece bir ticaret politikası değil; çok kutuplu dünya düzeninin ekonomik ayağı olarak görülüyor.

KAYNAK: https://news.cgtn.com/news/