İran'da Rehin Tutulmuş Diplomattan Savaş Uyarısı
İRAN’DA REHİN TUTULAN DİPLOMATTAN İRAN SAVAŞI İLE İLGİLİ ÖNEMLİ AÇIKLAMALAR
ABD’nin Tahran Büyükelçiliği’nde 1979’daki İran Rehine Krizi sırasında 444 gün boyunca rehin tutulan eski diplomat Barry Rosen, X’te @brosen1501 adlı hesap üzerinden yaptığı çarpıcı paylaşımda İran-ABD gerilimi, ateşkes süreci ve olası senaryolara dair dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu:
“İran’ı soyut bir mesele gibi anlatmayın”
Rosen, genç bir diplomatken İranlı öğrenciler tarafından alıkonulduğunu hatırlatarak başladığı mesajında, “benimle İran hakkında sanki soyut bir kavrammış gibi konuşmayın. Ben o çatışmanın içinde yaşadım. Onu hissettim” ifadesiyle yaşadıklarının kendisi için teori değil, son derece gerçek olduğunu vurguladı.
“İranlı öğrenciler beni bir odaya sürükleyip hiçbir yere gitmediğimi söylediklerinde otuzlu yaşlarımdaydım. Dört yüz kırk dört gün sonra oradan çıktım. O günden bu yana geçen onlarca yılımı, iki ülkemiz arasında neler yaşandığını —ve yaşanmaya devam ettiğini— anlamlandırmaya çalışarak geçirdim” diyen Rosen, İran’ın bir “soyut kavram” gibi ele alınmasına karşı çıktı.
Ateşkes umudu var ama belirsizlik hâkim
Rosen, mevcut ateşkese dair temkinli bir iyimserlik taşıdığını ifade etti. Pakistan’da yürütülmesi planlanan müzakerelerin başarısız olabileceğini, hatta başlamadan çökebileceğini söyledi.
ABD’nin İran’la diplomatik girişimlerinin çoğunlukla başarısız olduğunu belirten Rosen, bunun nedenlerini şu sözlerle özetledi:
“Fazla gurur, yetersiz sabır ve odanın bir köşesinde kibritle bekleyen İsrail.”
“Savaş İran’ı kırmaz”
Rosen’a göre en kritik gerçek şu: Yeni bir savaş İran’ı zayıflatmayacak.
“Bunu zaten denedik. İşe yaramadı. İran kırılmaz — emer, uyum sağlar ve bekler” ifadelerini kullanan Rosen, bu direnci 444 gün boyunca yakından gözlemlediğini belirtti.
İran’ın savaşarak karşı dayanıklılığını ifade ederken şu ifadeleri kullandı:
“Yine de —ki bunu Tahran’a güvenmemek için her türlü nedeni olan biri olarak söylüyorum— topyekûn bir savaşa geri döneceğimizi sanmıyorum. Birileri aniden akıllandığı için değil, matematik uymadığı için. İkinci bir raunt da aynı şekilde biter: İran hala boğazı kontrol eder, Tahran kaslarını gerdiğinde küresel ekonomi hala irkilir.”
Tahran masayı kuruyor, Washington izliyor
Rosen, mevcut müzakere sürecinde inisiyatifin İran’da olduğunu savundu.
Tahran’ın hem Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sürdürdüğünü hem de ekonomik baskı unsurlarını elinde tuttuğunu belirten Rosen, ABD Başkanı Trump’ın İran’ın teklifini “uygulanabilir” olarak nitelendirmesinin dikkat çekici olduğunu söyledi.
İran’ın taleplerinin geniş kapsamlı olduğunu ifade eden Rosen; yaptırımların kaldırılması, uranyum zenginleştirme hakkı, ABD askerlerinin çekilmesi ve Lübnan ile Gazze’yi kapsayan bir anlaşma istediğini belirtti.
İsrail faktörü: En büyük risk
Rosen’a göre sürecin en kırılgan noktası İsrail.
İsrail’in bu müzakerelere dahil edilmediğini ve anlaşmayla sınırlanmayı kabul etmeyeceğini açıkça ortaya koyduğunu belirten Rosen, şu uyarıyı yaptı:
“Eğer İsrail bombardımana devam eder ve Washington bunu durduramaz ya da durdurmak istemezse, bu sürecin hiçbir geçerliliği kalmaz.”
“Barış değil, kırılgan bir denge”
Rosen, tarafların gerçek bir barışa değil, daha kırılgan bir dengeye doğru ilerlediğini söyledi:
“Yöneldiğimiz şey barış değil. Daha küçük ve daha pamuk ipliğine bağlı bir şey: İki ülkenin, ellerinde hiçbir belge ve garanti olmaksızın, bugün birbirlerini yok etmemek konusunda sessizce anlaşması."
Kendi deneyimine atıfta bulunan Rosen, böylesine kırılgan bir durumun ne anlama geldiğini iyi bildiğini belirterek sözlerini şu ifadeyle tamamladı:
“444 gün boyunca sahip olduğum tek şey bu deneyimdi.”
KAYNAK: https://x.com/Haberfikircom/
