İşid'lilerin Tutulduğu EL-Hol Kampında İngiliz MI6 İzi
Kuzeydoğu Suriye’de Gelişmeler ve El-Hol Kampına İlişkin İddialar
Ocak ayı ortasından itibaren Suriye Arap Ordusu’nun (SAA) Kuzeydoğu Suriye’de başlattığı askeri harekât, bölgede son on yılı aşkın süredir fiili özerklikle yönetilen alanların kontrol yapısında önemli değişikliklere yol açtı. Daha önce ABD destekli ve Kürtlerin ağırlıkta olduğu Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) kontrolünde bulunan bölgeler, Şam yönetiminin denetimine geçmeye başladı.
Washington arabuluculuğunda varıldığı belirtilen ateşkes çerçevesinde, SDG unsurlarının merkezi yönetime entegre edilmesi öngörülüyor. Ancak sahadan gelen bilgiler, geçiş sürecinin güvenlik açısından riskler barındırdığını gösteriyor. Çatışmalar sırasında sivillerin ve silahlı unsurların hayatını kaybettiğine dair çeşitli kaynaklardan doğrulanmamış raporlar paylaşılıyor.
Gözaltı Merkezleri ve Güvenlik Sorunları
Bölgede 2019 yılında, IŞİD’in kontrolünden çıkan alanların nüfusunu barındırmak amacıyla kurulan gözaltı merkezleri ve kamplar, son gelişmelerle birlikte yeniden gündeme geldi. Bu tesislerde, IŞİD bağlantılı olduğu değerlendirilen kişiler de dâhil olmak üzere on binlerce kişi bulunuyor.
Askerî harekâtın ilk aşamalarında bazı cezaevi ve gözaltı merkezlerinin hedef alındığına dair iddialar, güvenlik boşluklarının oluşmasına ve tutuklu kaçışlarının yaşanmasına yol açmış olabileceği yönünde tartışmalara neden oldu. Bu iddialar, sahadaki karmaşık durum nedeniyle bağımsız biçimde doğrulanabilmiş değil.
El-Hol Kampı ve Uluslararası Endişeler
Kuzeydoğu Suriye’de bulunan El-Hol Kampı, uzun süredir uluslararası toplumun gündeminde yer alıyor. Çoğunluğu kadın ve çocuklardan oluşan kamp nüfusunun büyük kısmı, IŞİD mensuplarının ailelerinden oluşuyor. Kampta bulunan çocukların önemli bir bölümü vatansız statüsünde.
Uluslararası medya ve araştırma kuruluşlarının daha önce yayımladığı raporlarda, El-Hol’ün radikal ideolojilerin yayılması açısından riskli bir ortam sunduğu, kamp yönetiminin güvenlik ve denetim konusunda sınırlı kapasiteye sahip olduğu ifade edilmişti.
20 Ocak’ta kamp çevresinde yaşanan askeri hareketlilik sonrası, El-Hol’ün kontrolünün Şam yönetimine geçtiği bildirildi. Kampta bulunan yaklaşık 30 bin kişinin geleceğine ilişkin belirsizlik sürüyor.
Psikolojik Operasyon ve İstihbarat Faaliyeti İddiaları
Basına sızdırıldığı belirtilen bazı belgelerde, İngiltere merkezli Global Strategy Network (GSN) adlı kuruluşun 2019 yılından bu yana El-Hol Kampı’nda iletişim ve medya temelli çalışmalar yürüttüğü öne sürülüyor. Belgelerde, söz konusu yapının eski Britanya istihbarat mensupları, askerî iletişim uzmanları ve psikolojik harekât alanında görev yapmış danışmanlardan oluştuğu; kadrosunda daha önce MI6 ve Savunma Bakanlığı bünyesinde çalışmış isimlerin bulunduğu iddia ediliyor.
Aynı belgelerde, GSN’nin kampta kurduğu radyo yayınları, medya merkezleri, dini ve eğitsel programların resmî olarak radikalleşmeyle mücadele ve toplumsal uyum amacı taşıdığı belirtiliyor. Çalışmaların yerel radyo istasyonları, basılı materyaller ve sosyal medya kanalları aracılığıyla yürütüldüğü; çocuklara yönelik eğitim içeriklerinin de bu faaliyetlerin parçası olduğu ifade ediliyor.
Ancak bazı gazeteciler, araştırmacılar ve sivil toplum gözlemcileri, bu faaliyetlerin yalnızca iletişim ve rehabilitasyon amaçlı olmayabileceğini ileri sürüyor. Söz konusu iddialara göre, kamp gibi kapalı ve kırılgan bir ortamda uzun süreli ve kesintisiz medya-temelli etkileşim kurulmasının, potansiyel insan kaynağı tespiti, ilişki ağlarının oluşturulması ve gelecekte kullanılabilecek yerel aktörlerin belirlenmesi gibi istihbarat amaçlı bir “eleman devşirme” sürecine de hizmet etmiş olabileceği değerlendiriliyor.
Bu iddiaları destekleyenler, GSN’nin sahadaki geniş erişimi, kamp sakinleriyle doğrudan temas imkânı ve faaliyetlerin uzun yıllar boyunca kamuoyundan gizli şekilde sürdürülmesini gerekçe gösteriyor. Öte yandan, söz konusu kuruluş veya Britanya makamları tarafından bu yönde yapılmış kamuya açık bir kabul ya da doğrulama bulunmuyor.
Programların Etkinliği Tartışması
Uluslararası düşünce kuruluşları ve akademik raporlar, El-Hol’ün hâlen IŞİD’in yeniden yapılanması açısından risk taşıdığını, özellikle çocukların silahlı gruplar tarafından istismar edilme ihtimalinin devam ettiğini vurguluyor. Bu değerlendirmeler, kampta yürütüldüğü öne sürülen iletişim ve rehabilitasyon programlarının etkinliği konusunda soru işaretlerini beraberinde getiriyor.
Bölgesel ve Uluslararası Boyut
Kuzeydoğu Suriye’nin kontrolünün Şam yönetimine geçmesi, ülkenin petrol ve tarım açısından önemli bölgelerinin merkezi yönetime bağlanması anlamına geliyor. Bu gelişme, Suriye’nin ekonomik ve siyasi dengeleri açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Batılı ülkelerin ve bölgesel aktörlerin, Suriye’deki yeni güç dengelerine nasıl yaklaşacağı ve özellikle güvenlik, insani yardım ve mülteci dosyalarında nasıl bir politika izleyeceği önümüzdeki dönemde netlik kazanacak.
El-Hol ve benzeri kamplarda bulunan kişilerin hukuki statüsü, geri dönüş süreçleri ve uzun vadeli entegrasyonuna ilişkin belirsizlikler ise uluslararası toplumun karşı karşıya olduğu en karmaşık başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
KAYNAK: https://www.kitklarenberg.com/
