Pekin’den Küresel Rest: "Uluslararası İlişkilerde Orman Kanununa Hayır"
Pekin’den Küresel Rest: “Dünya Güvenliği Tek Bir Gücün Orman Kanununa Teslim Edilemez”
PEKİN – Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Abu Dabi Veliaht Prensi ve İspanya Başbakanı ile gerçekleştirdiği kritik zirvelerde, dünya düzeninin gidişatına dair sert bir doktrin ortaya koydu.
Şi, isim vermeden ABD hegemonyasını hedef alarak; küresel güvenliğin tek bir gücün keyfi kararlarına ve "orman kanunlarına" bırakılamayacağını vurguladı.
“Orman Kanunu” Çıkışı: ABD Hegemonyasına Açık Mesaj
Şi Cinping’in görüşmelerde altını çizdiği “orman kanunu” vurgusu, Çin’in yeni dönem dış politikasının en keskin argümanı haline geldi. Bu ifadeyle Pekin, Washington’ın "kural temelli düzen" söylemini, aslında sadece Batı’nın çıkarlarına hizmet eden bir dayatma olarak tanımlıyor.
• Seçici Hukuk Eleştirisi:
Şi, uluslararası hukukun sadece belirli güçlerin işine geldiğinde uygulanmasını (selective application) reddettiklerini belirterek, BM sistemini devre dışı bırakan tek taraflı yaptırımların ve askerî operasyonların dünyayı bir "kaosa" sürüklediğini savundu.
• Güvenlik Mimarisinde Çok Kutupluluk:
Çin lideri, güvenliğin "bölünemez" olduğunu hatırlatarak; bir ülkenin (ABD) kendi güvenliğini başkalarının güvensizliği üzerine inşa edemeyeceğini, dünya güvenliğinin kolektif bir mimariyle yönetilmesi gerektiğini vurguladı.
Hürmüz Boğazı’nda “Fiilî” Meydan Okuma
Pekin’in bu sert söylemleri, Hürmüz Boğazı’ndaki somut adımlarla destekleniyor. ABD’nin bölgede ilan ettiği ablukayı tanımayan Çin, kendi gemilerinin geçişini sürdürerek şu mesajı veriyor: “Deniz yolları ve küresel ticaret rotaları, tek bir gücün iç hukukuna veya yaptırım kararlarına tabi değildir.” Çin gemisinin ablukayı delerek geçmesi, "orman kanununa" karşı "denizlerin özgürlüğü" kartıyla verilen fiilî bir yanıt olarak kayıtlara geçti.
Arka Planda Dev Diplomasi: ABD-İran Ateşkesi ve Çin’in Garantörlüğü
Çin, sadece askerî ve ekonomik değil, diplomatik sahada da ABD’nin oyun alanını daraltıyor. Pakistan üzerinden yürütülen İran-ABD ateşkes görüşmelerinde Çin’in "gizli garantör" olarak rol alması, Washington’ın Orta Doğu’daki geleneksel "tek hakem" statüsünü sarstı. Pekin, müttefiki Pakistan ile birlikte;
1.Bölgesel aktörlerin egemenliğine saygı duyulması,
2.Dış müdahalelerin sona ermesi,
3.Kalkınma ve güvenliğin eş zamanlı yürütülmesi,
ilkelerini barış masasının merkezine yerleştirdi.
Analiz: Yeni Bir Dünya Düzeni mi?
İspanya Başbakanı Sánchez ve BAE Veliaht Prensi ile yapılan bu eş zamanlı görüşmeler, Çin’in hem Batı’da hem de Arap dünyasında "alternatif bir dengeleyici" olarak kabul gördüğünü kanıtlıyor.
Şi’nin "4 maddelik teklifi", aslında ABD’nin silah ve yaptırım temelli politikasına karşı; ticaret, yatırım ve egemenliğe saygı temelli bir "Çin modeli" sunuyor.
KAYNAKLAR:
